ΙΣΤΟΡΙΑ/& ΜΝΗΜΕΣ

(φωτο1)

Γράφει ο

ΝΙΚΟΣ ΚΟΥΒΗΣ

ιστορικός ερευνητής

Kείμενο 1 (σε πλαίσιο-φωτο:2+3+4)

ΕΝΑΣ «ΣΟΦΟΣ» ΠΟΥ ΤΟΥ ΧΡΩΣΤΑΜΕ ΤΑ ΠΑΝΤΑ

Ο «δάσκαλος» Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή

που «δημιούργησε» τον Άλμπερτ Αϊνστάιν!

Λίγο πριν πεθάνει ο Άλμπερτ Αϊνστάιν (Albert Einstein) έδωσε συνέντευξη
Τύπου. Όταν οι ερωτήσεις εξαντλήθηκαν, ο Αϊνστάιν, προς γενική έκπληξη,
είπε στους δημοσιογράφους:

«Κύριοι, λυπάμαι που σας βλέπω έτοιμους να φύγετε χωρίς να μου υποβάλετε
την ουσιαστικότερη ίσως ερώτηση. Ζητήσατε να σας απαντήσω σε χίλια δυο
πράγματα, κανείς σας, όμως, δεν θέλησε να μάθει ποιός ήταν ο δάσκαλός
μου, ποιός μου έδειξε και μου άνοιξε τον δρόμο προς την ανώτερη
μαθηματική επιστήμη, σκέψη και έρευνα. Και για να μην σας κουράζω, σας
το λέω έτσι απλά, χωρίς λεπτομέρειες, ότι μεγάλος μου δάσκαλος υπήρξε ο
αξεπέραστος Έλληνας Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, στον οποίο εγώ, προσωπικά,
αλλά και η μαθηματική επιστήμη, η φυσική, η σοφία του αιώνα μας,
χρωστάμε τα πάντα!»

Ποιός ήταν;

Αλλά, ποιός ήταν ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή τον οποίον υμνεί ο Άλμπερτ
Αϊνστάιν;

Ο Καραθεοδωρή θεωρείται ένας τιτάνας της μαθηματικής επιστήμης.
Γεννήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 1873 στο Βερολίνο – πριν από 153 χρόνια –
όπου υπήρξε γόνος της μεγάλης βυζαντινής οικογενείας των Καραθεοδωρή, με
καταγωγή από τον πατέρα του Στέφανο τη Βύσσα της Θράκης και από την
πλευρά της μητέρας του από τη Χίο.

Λόγω της έμφυτης κλίσης του στις επιστήμες και της οικονομικής ευρωστίας
της οικογενείας του φοίτησε σε φημισμένα σχολεία στο Βέλγιο, όπου και
διέπρεψε σε διαγωνισμούς Γεωμετρίας. Μάλιστα, ήταν 16 χρονών και όλοι
έμειναν άφωνοι με την επίδοσή του.

Το 1891 εισάγεται στη Στρατιωτική Σχολή Πολιτικών Μηχανικών των
Βρυξελών, πόλη στην οποία ο πατέρας του Στέφανος υπηρετούσε ως πρέσβης
της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ στη συνέχεια, το 1898 εργάζεται ως
επικεφαλής του φράγματος του Ασουάν στην Αίγυπτο.

Το 1900 εγκαταλείπει το επάγγελμα του μηχανικού και σπουδάζει ανώτερα
μαθηματικά στο πανεπιστήμιο του Βερολίνου. Συνεχίζει τις σπουδές του στη
Γοτίγγη – τη μητρόπολη των μαθηματικών – όπου και αναγορεύεται
διδάκτορας (1904).

Από αγνό και ανιδιοτελή πατριωτισμό ορμώμενος, ζητεί να εργαστεί στη
Ελλάδα, αλλά ορισμένοι νοσηροί, αρρωστημένοι, παθολογικοί εγκέφαλοι τον
κρίνουν ακατάλληλο για πανεπιστημιακό και του προτείνουν τη θέση
δασκάλου στην Επαρχία (!).

Λυπημένος φεύγει, ενώ συνεχίζει να διδάσκει σε κορυφαία πανεπιστήμια της
Γοτίγγης, του Αννόβερου, του Βερολίνου και του Μπρεσλάου.

Το 1920, ο μεγάλος Έλληνας αποδέχεται την πρόσκληση του τότε
πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλου και επιστρέφει στη Ελλάδα, προκειμένου
να οργανώσει το Πανεπιστήμιο της Σμύρνης, το «Φως εξ Ανατολών» όπως το
ονόμαζε ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή.

Χαρακτηριστική είναι και η στιχομυθία που είχε με τον Ύπατο Αρμοστή της
Σμύρνης, Αριστείδη Στεργιάδη, όταν, για πρώτη φορά, συναντήθηκαν:

• Είστε πολύ νέος! του λέγει ο Στεργιάδης.

Και η απάντηση του Καραθεοδωρή, ο οποίος έγραφε και μελετούσε σε έξι (6)
γλώσσες:

• Κύριε Αρμοστά, τούτο είναι πράγματι ένα μειονέκτημα. Να είσθε, όμως,
  βέβαιος πως αυτό θα ελαττούται από ημέρας εις ημέραν.

Ήταν το όνειρό του. Ήθελε να υπηρετήσει τον Ελληνισμό της Ιωνίας. Το
όνειρό του, όμως, χάθηκε στις στάχτες της Σμύρνης.

Αξίζει να σημειωθεί ότι: διέσωσε την τελευταία στιγμή τη βιβλιοθήκη και
τα πολύτιμα εργαστηριακά όργανα, τα οποία είχε διαθέσει στο πανεπιστήμιο
με προσωπικά του έξοδα και τα οποία, μαζί με τους τόμους, μετέφερε στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Μετά την καταστροφή, εργάσθηκε για δύο χρόνια ως καθηγητής στο
Πανεπιστήμιο Αθηνών, καθώς και στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο. Το 1924,
αηδιασμένος από τη διαφθορά και την αναξιοκρατία των ελληνικών
πανεπιστημίων, επιστρέφει στην Γερμανία ως καθηγητής στο Πανεπιστήμιο
του Μονάχου, θέση που θα υπηρετήσει ως τον θάνατό του, στις 2
Φεβρουαρίου του 1950.

Το έργο του

Έγραψε 232 πρωτότυπες επιστημονικές εργασίες, από τις οποίες έχουν
δημοσιευθεί οι 165. Όλα τα έργα του είναι μελέτες, οι οποίες
αναδεικνύουν έναν μαθηματικό παγκοσμίου κλάσεως. Αντικείμενο των έργων
του ήταν, μεταξύ άλλων, ο λογισμός των μεταβολών, οι θεωρίες πραγματικών
και μιγαδικών συναρτήσεων, οι διάφορες εξισώσεις, η θεωρία συνόλων και
διαφορική γεωμετρία, και οι σύμμορφες απεικονίσεις.

Η συμβολή του στη Θεωρητική Φυσική αναφέρεται στη μαθηματική θεμελίωση
τομέων, όπως η Θερμοδυναμική, η Γεωμετρική Οπτική, η Μηχανική και η
Σχετικότητα.

Η αναγνώριση

Το 1973, η Ελληνική Μαθηματική Εταιρία διοργάνωσε συνέδριο για τα 100
χρόνια από τη γέννηση του.

Το 2000, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης διοργάνωσε παγκόσμιο
συνέδριο Μαθηματικών για τα 50 χρόνια από τον θάνατο του.

Το 2005, η Ακαδημία του Μονάχου έδωσε στη δημοσιότητα χειρόγραφά του, τα
οποία κατείχε και στα οποία περιλαμβάνεται η μελέτη του για τους κίονες
του Παρθενώνος.

Επίσης, χειρόγραφά του βρίσκονται στα κρατικά αρχεία του Ισραήλ και στη
Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου των ΗΠΑ.

Σε όλο τον πολιτισμένο κόσμο και στην επιστημονική βιβλιογραφία, ο
Καραθεοδωρή αναφέρεται με δέος και σεβασμό.

Μοναδική θλιβερή, οδυνηρή, οικτρή, ζοφερή εξαίρεση η ίδια του πατρίδα,
όπου, δυστυχώς, αγνοείται σχεδόν καθολικά, τόσο η προσωπικότητά του όσο
και το μνημειώδες έργο του.

ΛΕΖΑΝΤΑ στη φωτο4

Το 2023 η Ελλάδα τον «τίμησε» με την έκδοση ενός «αναμνηστικού» κέρματος
των 2 ευρώ!